-Paul Nguyễn Hoàng Đức:
“Trong con người cũng như xã hội, có hai đặc điểm và hai
loại người chính: Lý trí và cảm xúc. Người Trung Hoa rất gần gũi cách sống và
cách nghĩ như người Việt đã bảo: “Có lý đi khắp thiên hạ, không có lý không đi
qua được một bước chân!” Và xác tín hơn: “Nhân bất học bất tri lý” – tức là:
người không học thì không hiểu lý. Đã không hiểu lý thì làm sao nhúc nhích mà
đi!
Vậy ai là người không hiểu lý? Tất nhiên là dân quê không
đi học. Khổng Tử cũng nói “Hương nguyện đức chi tặc giã”, tức : nhà quê là hại
đức! Người Trung Quốc còn thường xuyên sỉ vả người quê trong các tác phẩm văn học
như: đồ quê mùa lỗ mãng, bỉ ổi, thô lậu…
Thơ là gì? Với người Hoa, thơ chỉ là thứ “tức cảnh sinh
tình”, khi triều đình thấy cuốn sách nào đáng chép và phổ biến rộng, sẽ giao
cho các quan lại và học sinh chép thành nhiều bản, riêng thơ thì chưa bao giờ
được ứng xử như vậy?“